Een gitaar is gemaakt van hout, metaal en lak, en al die materialen reageren op hun omgeving. Zweet, stof, droge lucht en temperatuurverschillen hebben allemaal invloed op hoe je instrument speelt en klinkt. Het goede nieuws is dat je met een paar eenvoudige gewoontes de meeste problemen voorkomt. Of je nu een klassieke, akoestische of elektrische gitaar hebt, met de tips in dit artikel blijft je instrument langer in goede conditie.
Na het spelen: even afvegen
De makkelijkste vorm van onderhoud kost nog geen minuut. Veeg na het spelen de snaren, de hals en de body af met een droge, zachte doek, bijvoorbeeld een microvezeldoek. Zweet en huidvet zorgen ervoor dat snaren sneller gaan roesten en hun klank verliezen, en op de lak laten ze vlekken achter. Wie dit standaard doet, merkt dat snaren merkbaar langer frisser klinken.
Was daarnaast je handen voordat je gaat spelen. Het klinkt simpel, maar het scheelt veel vuil op de toets en de snaren.
Let op luchtvochtigheid en temperatuur
Hout neemt vocht op en staat het weer af. Bij erg droge lucht krimpt het hout, wat kan leiden tot uitstekende fretuiteinden, een veranderde hals of in het ergste geval scheuren in het bovenblad. Vooral massief houten akoestische en klassieke gitaren zijn hier gevoelig voor. In Nederland is dat vooral in de winter een aandachtspunt, als de verwarming de lucht in huis flink uitdroogt.
- Hang of zet je gitaar niet direct naast een radiator, kachel of in de volle zon.
- Laat je gitaar nooit in een warme of ijskoude auto liggen.
- Laat een gitaar die uit de kou komt eerst in de koffer op kamertemperatuur komen voordat je hem openmaakt.
- Een eenvoudige hygrometer laat zien hoe vochtig de lucht in je kamer is. Een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 40 tot 60 procent wordt doorgaans als prettig voor houten instrumenten gezien.
De toets en de body schoonmaken
Het beste moment om je gitaar grondig schoon te maken is wanneer je de snaren vervangt. Dan kun je overal goed bij. Een onbehandelde toets van bijvoorbeeld palissander of ebben kun je reinigen met een licht vochtige doek en eventueel heel spaarzaam behandelen met een speciale toetsolie. Een gelakte toets, zoals bij veel esdoorn halzen, heeft geen olie nodig: een vochtige doek en daarna droogwrijven is genoeg.
Gebruik voor de body een poetsmiddel dat bedoeld is voor gitaren, en geen schoonmaakmiddelen uit de keuken. Die kunnen de lak aantasten. Twijfel je welke afwerking je gitaar heeft, houd het dan bij een droge of licht vochtige doek. Meer over het kiezen en vervangen van snaren lees je in ons artikel over gitaarsnaren.
Kleine controles die je zelf kunt doen
Loop je gitaar af en toe na op kleine dingen. Zitten de stemmechanieken nog vast, of draaien ze los in hun gat? Zit de uitgangsbus van een elektrische gitaar stevig? Kraken de potmeters als je eraan draait? Losse moertjes en schroefjes kun je vaak zelf voorzichtig vastdraaien. Merk je dat je gitaar steeds sneller ontstemd raakt, controleer dan ook of de snaren goed om de mechanieken gewikkeld zijn. Hoe je daarna weer netjes stemt, lees je op onze pagina over gitaar stemmen.
Goed opbergen en wanneer je naar een gitaarbouwer gaat
Speel je dagelijks, dan is een stevige gitaarstandaard of een muurhouder handig, zolang die niet bij een warmtebron hangt. Speel je minder vaak of neem je je gitaar mee onderweg, dan biedt een koffer of goed gevoerde gigbag de beste bescherming tegen stoten en temperatuurwisselingen. Zet een gitaar nooit los tegen een muur of tafel, want één keer omvallen kan al schade aan de kop of hals geven.
Sommige dingen kun je beter aan een vakman overlaten. Liggen de snaren ineens veel hoger of lager dan je gewend bent, zoemen ze op meerdere plekken of zie je een scheurtje in het hout, laat je gitaar dan nakijken door een gitaarbouwer of een muziekwinkel met een werkplaats. Een goede afstelling kan een gitaar die moeilijk speelt weer een stuk aangenamer maken.
Tot slot
Onderhoud hoeft geen ingewikkelde klus te zijn. Veeg je gitaar na het spelen af, bescherm hem tegen droogte en hitte, maak hem grondig schoon bij een snaarwissel en houd een oogje op kleine mankementen. Zo blijft je instrument jarenlang prettig spelen en mooi klinken.